دستگاه جوش لوله پلی اتیلن: دستی، هیدرولیک یا الکتروفیوژن؟

دستگاه جوش لوله پلی اتیلن ابزاری است که دو سر لوله، یا لوله و اتصال، را با گرما و فشار کنترل‌شده به هم می‌چسباند تا پس از سرد شدن یک تکه‌ی یکپارچه شوند. برخلاف اتصالات پیچی که باز و بسته می‌شوند، اتصالی که با جوش ساخته می‌شود دائمی است و در خطوط اصلی آب، گاز و فاضلاب به کار می‌رود. انتخاب دستگاه به روش جوش و بازه‌ی قطر لوله بستگی دارد.

دو روش اصلی جوش لوله‌ی پلی‌اتیلن وجود دارد و برای هر کدام دستگاه جداگانه‌ای لازم است. در جوش لب به لب (بات‌فیوژن) سر خود لوله‌ها با یک صفحه‌ی داغ (هیتر) ذوب و به هم فشرده می‌شوند. در جوش الکتروفیوژن، اتصال مخصوصی که سیم گرمکن در بدنه‌اش دارد روی لوله قرار می‌گیرد و دستگاه جریان برق را به‌اندازه‌ی لازم از آن عبور می‌دهد.

دستگاه‌های جوش لب به لب خودشان دو نوع‌اند: دستی (مکانیکی) که فشار با اهرم وارد می‌شود و هیدرولیک که فشار را یک یونیت هیدرولیک با گیج فشار تأمین می‌کند. در این راهنما هر سه نوع را با بازه‌ی قطر منتشرشده در کاتالوگ ما معرفی می‌کنیم و توضیح می‌دهیم کدام برای چه کاری مناسب است.

• دستگاه‌های جوش لوله پلی‌اتیلن
• روش‌های اتصال لوله پلی‌اتیلن

دستگاه جوش لب به لب دستی سبک و قابل حمل است و با یک مکانیزم اهرمی کار می‌کند، بدون پمپ و روغن هیدرولیک. معمولاً یک رنده‌ی دستی یا برقی و یک هیتر با روکش نچسب همراه دارد. چون حمل آن آسان است، در ترانشه‌های باریک، مناطق کوهستانی، آب‌رسانی روستایی و انشعابات کشاورزی کاربرد دارد. در کاتالوگ ما در دو مدل ۲۰ تا ۶۳ و ۳۲ تا ۱۲۵ میلی‌متر آمده است.

دستگاه جوش لب به لب هیدرولیک برای قطرهای بزرگ‌تر ساخته می‌شود که نیروی لازم برای فشردن دو سر لوله با دست قابل اعمال و کنترل نیست. این دستگاه یونیت فشار هیدرولیک با گیج فشار، رنده‌ی برقی، هیتر با کنترل دمای دیجیتال و فک‌هایی با بوش تبدیل برای سایزهای مختلف دارد. در کاتالوگ ما در دو مدل ۹۰ تا ۳۱۵ و ۲۰۰ تا ۵۰۰ میلی‌متر آمده است.

قاعده‌ی کلی ساده است: اگر بیشتر کارتان روی لوله‌های تا ۱۲۵ میلی‌متر است و دستگاه باید زیاد جابه‌جا شود، دستگاه دستی کافی است. اگر خطوط اصلی ۹۰ میلی‌متر به بالا جوش می‌دهید، به‌ویژه در لوله‌های ضخیم و پرفشار، دستگاه هیدرولیک کنترل دقیق‌تری روی فشار جوش می‌دهد. هر دو نوع در کاتالوگ ما مطابق ISO 12176-1 معرفی شده‌اند.

• دستگاه جوش لب‌به‌لب دستی (مکانیکی)
• دستگاه جوش لب‌به‌لب هیدرولیک

دستگاه جوش الکتروفیوژن خودش لوله را گرم نمی‌کند؛ کار آن تأمین برق با ولتاژ و زمان درست برای سیم گرمکنی است که داخل اتصال الکتروفیوژن قرار دارد. اتصالات رایج این روش کوپلر الکتروفیوژن برای اتصال دو لوله‌ی هم‌قطر و سه‌راه انشعاب الکتروفیوژن (تپینگ‌تی) برای انشعاب‌گیری از خط هستند. کوپلرهای کاتالوگ ما از ۲۰ تا ۲۵۰ میلی‌متر هستند.

دستگاه‌های الکتروفیوژن معمولاً اطلاعات جوش هر اتصال را با بارکدخوان از روی خود اتصال می‌خوانند، ولتاژ و زمان را تنظیم می‌کنند و داده‌ی هر جوش را برای ردیابی در حافظه نگه می‌دارند. دستگاه‌های الکتروفیوژن کاتالوگ ما مطابق ISO 12176-2 و بر اساس بیشترین قطر قابل جوش در سه رده تا ۱۶۰، تا ۲۵۰ و تا ۴۰۰ میلی‌متر آمده‌اند.

مزیت اصلی الکتروفیوژن این است که لوله‌ها جابه‌جا نمی‌شوند. به همین دلیل برای تعمیر خط در حال کار، اتصال کلاف‌ها، فضاهای تنگ داخل ترانشه و شبکه‌های گاز که کیفیت و ثبت جوش اهمیت زیادی دارد، این روش انتخاب می‌شود. در عوض، هر اتصال الکتروفیوژن قطعه‌ی جداگانه‌ای است که باید خریداری شود.

• دستگاه جوش الکتروفیوژن
• کوپلر الکتروفیوژن
• سه‌راه انشعاب الکتروفیوژن

جدول زیر مدل‌های منتشرشده‌ی دستگاه‌های جوش در کاتالوگ ما را با بازه‌ی قطر لوله‌ای که هر کدام جوش می‌دهند نشان می‌دهد. بازه‌ها هم‌پوشانی دارند؛ مثلاً لوله‌ی ۱۱۰ میلی‌متر را هم با مدل دستی ۳۲ تا ۱۲۵ و هم با مدل هیدرولیک ۹۰ تا ۳۱۵ می‌شود جوش داد. در این حالت حجم کار، ضخامت لوله و شرایط حمل تعیین می‌کند کدام مناسب‌تر است.

اگر پروژه‌ای چند سایز مختلف دارد، دستگاهی انتخاب کنید که بازه‌اش بیشتر سایزهای پرتکرار پروژه را پوشش دهد. برای الکتروفیوژن، دستگاهی که تا بزرگ‌ترین قطر اتصالات الکتروفیوژن پروژه کار می‌کند لازم است. اتصالات جوش لب به لب مانند زانو، سه‌راه، تبدیل و درپوش جوشی هم با همان دستگاه جوش لب به لب نصب می‌شوند.

• اتصالات جوشی پلی‌اتیلن
• اتصالات الکتروفیوژن

در جستجوها زیاد پرسیده می‌شود که آیا می‌شود لوله‌ی پلی‌اتیلن را بدون دستگاه یا با اتو و شعله جوش داد. در جوش لب به لب، کیفیت اتصال به سه چیز وابسته است: صاف و موازی بودن سطح دو سر لوله، دمای یکنواخت هیتر و فشار کنترل‌شده هنگام چسباندن و سرد شدن. اتو یا شعله هیچ‌کدام از این سه را کنترل نمی‌کند و رنده‌ای هم برای صاف کردن سر لوله ندارد.

به همین دلیل جوش دستی با اتو برای خطوطی که تحت فشار کار می‌کنند، یعنی آب‌رسانی، آبیاری تحت فشار و به‌ویژه گاز، توصیه نمی‌شود؛ اتصالی که از بیرون سالم به نظر می‌رسد ممکن است زیر فشار باز شود. اگر دستگاه جوش در دسترس نیست، راه درست برای قطرهای کوچک اتصالات پیچی است که بدون دستگاه و برق بسته می‌شوند و برای خطوط گاز، جوش با دستگاه و جوشکار دارای صلاحیت.

• نحوه اتصال لوله پلی اتیلن
• اتصالات پیچی پلی‌اتیلن

مراحل جوش لب به لب در همه‌ی دستگاه‌ها مشابه است. دو سر لوله در فک‌های دستگاه بسته و هم‌محور می‌شوند. رنده بین دو سر قرار می‌گیرد و سطح آن‌ها را صاف و موازی می‌کند. هیتر تمیز بین دو سر می‌آید و سطح لوله‌ها گرم و نرم می‌شود. بعد هیتر سریع برداشته می‌شود و دو سر با فشار به هم فشرده می‌شوند و در همان حالت می‌مانند تا اتصال سرد شود.

عددهای هر مرحله، یعنی دمای هیتر، زمان گرم کردن، فشار جوش و زمان سرد شدن، به قطر و ضخامت لوله و نوع دستگاه بستگی دارند و باید از جدول جوش سازنده‌ی لوله و دفترچه‌ی دستگاه خوانده شوند. در این مقاله عددی برای این مراحل نمی‌آوریم، چون عدد اشتباه می‌تواند به جوشی منجر شود که زیر فشار باز می‌شود. جوشکاری خطوط پرفشار و گاز را به جوشکار آموزش‌دیده بسپارید.

پیش از خرید دستگاه جوش لوله‌ی پلی‌اتیلن این‌ها را مشخص کنید: کوچک‌ترین و بزرگ‌ترین قطری که جوش می‌دهید؛ روش جوش (لب به لب یا الکتروفیوژن)؛ برای لب به لب، دستی یا هیدرولیک؛ اینکه دستگاه در کارگاه ثابت کار می‌کند یا باید مدام جابه‌جا شود؛ و اینکه پروژه شبکه‌ی گاز است که ممکن است ثبت داده‌ی جوش در آن خواسته شود.

همچنین بپرسید چه قطعاتی همراه دستگاه است: بوش‌های تبدیل فک برای سایزهای مختلف، رنده، هیتر و جعبه‌ی نگهداری. اتصالات جوشی یا الکتروفیوژن مورد نیاز پروژه را هم همراه دستگاه در یک فهرست بفرستید تا سایزها با هم هماهنگ باشند. ما پیش از خرید درباره‌ی انتخاب دستگاه و اتصالات مشاوره‌ی فنی می‌دهیم؛ فهرست را از صفحه‌ی تماس بفرستید.

یک نکته‌ی دیگر: دستگاه جوش را بر اساس پروژه‌های آینده هم انتخاب کنید، نه فقط کار امروز. اگر پیمانکار آب‌رسانی روستایی هستید و بیشتر لوله‌هایتان ۶۳ تا ۱۱۰ میلی‌متر است، دستگاه دستی با بازه‌ی ۳۲ تا ۱۲۵ بیشتر کارها را پوشش می‌دهد؛ اما اگر قرار است در خطوط انتقال بزرگ‌تر هم کار کنید، دستگاه هیدرولیک لازم خواهد شد.

• تماس و استعلام قیمت