نحوه اتصال لوله پلی اتیلن به هم و به لوله فلزی

نحوه اتصال لوله پلی اتیلن: سه روش اصلی

نحوه اتصال لوله پلی اتیلن به سه چیز بستگی دارد: قطر لوله، نوع خط (آب، آبیاری، گاز یا فاضلاب) و اینکه اتصال باید بعداً باز شود یا دائمی بماند. سه روش اصلی در بازار ایران رایج است: اتصالات پیچی که بدون دستگاه و برق بسته می‌شوند، جوش لب به لب که دو سر لوله را با گرما یکپارچه می‌کند، و جوش الکتروفیوژن که سیم گرمکن داخل خود اتصال دارد.

اتصالات پیچی بیشتر برای قطرهای کوچک و خطوط آبیاری و آب‌رسانی به کار می‌روند؛ در کاتالوگ ما سایزهای منتشرشده‌ی آن‌ها از ۲۰ تا ۱۲۵ میلی‌متر است. اتصالات جوش لب به لب برای خطوط بزرگ‌تر ساخته می‌شوند و زانوی جوشی تا قطر ۶۳۰ میلی‌متر در فهرست ما هست. کوپلر الکتروفیوژن از ۲۰ تا ۲۵۰ میلی‌متر برای جاهایی است که جابه‌جا کردن لوله سخت است یا خط گاز است.

در ادامه هر روش را با مراحل کار توضیح می‌دهیم، بعد سراغ اتصال لوله پلی‌اتیلن به شیر، پمپ و لوله فلزی می‌رویم و در آخر جدولی می‌آوریم که نشان می‌دهد برای هر کار کدام اتصال و چه سایزی لازم است. اگر فقط می‌خواهید بدانید انواع اتصالات چه هستند، راهنمای انواع اتصالات پلی‌اتیلن را هم ببینید؛ این مقاله روی «چطور وصل کنم» تمرکز دارد.

نحوه اتصال لوله پلی اتیلن به هم با اتصالات پیچی (بدون اتو و دستگاه)

ساده‌ترین راه اتصال دو لوله‌ی پلی‌اتیلن هم‌قطر، رابط یا بوشن پیچی است. بدنه‌ی این اتصالات از پلی‌پروپیلن است و آب‌بندی آن با یک اورینگ لاستیکی و یک رینگ مهارکننده انجام می‌شود که لوله را در جای خود نگه می‌دارد. به همین دلیل برای بستن آن به دستگاه جوش، برق یا اتو نیازی نیست و همین روش پاسخ پرسش رایج «اتصال لوله پلی اتیلن بدون اتو» است.

مراحل کار ساده است: سر لوله را صاف و عمود بر محور آن ببرید و پلیسه‌ها را بگیرید؛ سطح بیرونی لوله را تمیز کنید؛ مهره و رینگ را به ترتیب روی لوله بیندازید؛ لوله را تا ته بدنه‌ی اتصال جا بزنید و مهره را اول با دست و بعد با آچار تسمه‌ای سفت کنید. بریدن کج یا جا نزدن کامل لوله شایع‌ترین علت نشتی اتصالات پیچی است.

خانواده‌ی اتصالات پیچی فقط بوشن نیست: رابط پیچی تبدیلی برای وصل کردن دو قطر مختلف، زانوی ۹۰ پیچی برای تغییر مسیر، سه‌راه پیچی مساوی و تبدیلی برای انشعاب و درپوش پیچی برای بستن انتهای خط به کار می‌رود. ردیف‌های منتشرشده‌ی رابط پیچی مساوی در کاتالوگ ما کلاس فشار PN 10 دارند، یعنی ۱۰ بار؛ برای خطی که فشار کاری بالاتری دارد، کلاس اتصال را پیش از خرید با فروشنده چک کنید.

اتصال دائمی: جوش لب به لب و الکتروفیوژن

در جوش لب به لب (بات‌فیوژن) دو سر لوله یا لوله و اتصال جوشی را در فک‌های دستگاه می‌بندند، با رنده صاف می‌کنند، روی هیتر گرم می‌کنند و بعد با فشار به هم می‌چسبانند تا پس از سرد شدن یک تکه شوند. زانوی جوشی ۹۰ و ۴۵ درجه، سه‌راه جوشی، تبدیل جوشی و درپوش جوشی همه با همین روش به لوله وصل می‌شوند و برای آب، فاضلاب و گاز کاربرد دارند.

دستگاه جوش لب به لب بر اساس بازه‌ی قطر انتخاب می‌شود. در کاتالوگ ما دستگاه دستی (مکانیکی) در دو مدل ۲۰ تا ۶۳ و ۳۲ تا ۱۲۵ میلی‌متر و دستگاه هیدرولیک در دو مدل ۹۰ تا ۳۱۵ و ۲۰۰ تا ۵۰۰ میلی‌متر آمده است. دما، زمان گرم کردن و فشار جوش برای هر قطر و ضخامت از جدول سازنده‌ی لوله و دستورالعمل دستگاه خوانده می‌شود و باید کار را جوشکار آموزش‌دیده انجام دهد.

در جوش الکتروفیوژن، کوپلر یا سه‌راه انشعاب الکتروفیوژن سیم گرمکن داخلی دارد. سر لوله‌ها را تمیز و آماده می‌کنند، داخل کوپلر جا می‌زنند و دستگاه جوش الکتروفیوژن جریان برق را به‌اندازه‌ی لازم از سیم عبور می‌دهد. چون لوله‌ها جابه‌جا نمی‌شوند، این روش برای تعمیر خط، اتصال کلاف‌ها، فضاهای تنگ و شبکه‌های گاز مناسب است. دستگاه‌های الکتروفیوژن کاتالوگ ما تا قطر ۱۶۰، ۲۵۰ یا ۴۰۰ میلی‌متر کار می‌کنند.

نحوه اتصال لوله پلی اتیلن به لوله فلزی، شیر و پمپ

لوله‌ی پلی‌اتیلن را نمی‌شود مستقیم به فلنج شیر، پمپ یا لوله‌ی فلزی جوش داد. راه استاندارد، فلنج آداپتور یا استاب‌اند است: یک قطعه‌ی پلی‌اتیلنی که با جوش لب به لب به سر لوله وصل می‌شود و لبه‌ی پهنی دارد. پشت این لبه یک رینگ فلنج فلزی قرار می‌گیرد و رینگ با پیچ و مهره به فلنج شیر یا پمپ بسته می‌شود؛ بین دو سطح هم واشر می‌گذارند.

استاب‌اند در کاتالوگ ما از ۶۳ تا ۶۳۰ میلی‌متر و در دو نوع کوتاه و بلند آمده است. رینگ فلنج در دو جنس عرضه می‌شود: رینگ با پوشش گالوانیزه یا اپوکسی که الگوی سوراخ‌کاری آن مطابق EN 1092-1 است، و رینگ چدن داکتیل مطابق EN 1092-2؛ هر دو در قطرهای ۶۳ تا ۶۳۰ میلی‌متر و رده‌ی سوراخ‌کاری PN 10 یا PN 16. رده‌ی رینگ باید با فلنج شیر یا پمپ یکی باشد، وگرنه سوراخ‌ها روی هم نمی‌افتند.

برای خطوط گاز، اتصال گذر فلز به پلی‌اتیلن یا ترانزیشن به کار می‌رود: یک سر آن پلی‌اتیلن است و سر دیگر فلزی و رزوه‌دار، و پیوند این دو بخش در خود قطعه ساخته شده است. ترانزیشن‌های کاتالوگ ما برای لوله‌ی ۲۰ تا ۶۳ میلی‌متر هستند که با سایز رزوه‌ی ½ تا ۲ اینچ متناظرند. در خطوط آب با سر رزوه‌ای کوچک، نوع قطعه را هنگام استعلام بپرسید تا قطعه‌ی مناسب همان خط پیشنهاد شود.

انشعاب گرفتن و تغییر سایز در لوله پلی اتیلن

برای گرفتن یک خروجی کوچک از وسط یک لوله‌ی در حال کار، لازم نیست لوله را ببرید. کمربند انشعاب پیچی (کلمپ‌سدل) دور لوله‌ی اصلی بسته می‌شود و خروجی رزوه‌ای ½، ¾ یا ۱ اینچ دارد؛ در کاتالوگ ما برای لوله‌ی اصلی ۳۲ تا ۳۱۵ میلی‌متر آمده است. در شبکه‌های گاز و آب شرب، سه‌راه انشعاب الکتروفیوژن (تپینگ‌تی) با تیغه‌ی برش داخلی همین کار را با جوش انجام می‌دهد.

برای تغییر سایز در خط، در قطرهای کوچک رابط پیچی تبدیلی به کار می‌رود که در ردیف‌های ما از لوله‌ی ۲۵ تا ۱۲۵ میلی‌متر به ۲۰ تا ۱۱۰ میلی‌متر تبدیل می‌کند. در قطرهای بزرگ‌تر تبدیل جوشی هم‌مرکز با جوش لب به لب نصب می‌شود؛ ردیف‌های منتشرشده‌ی آن از ۱۱۰ تا ۳۱۵ میلی‌متر به ۹۰ تا ۲۵۰ میلی‌متر هستند و در SDR 11، SDR 13.6 و SDR 17 آمده‌اند.

در سفارش اتصالات جوشی، SDR اتصال باید با SDR لوله یکی باشد تا ضخامت دیواره‌ها هنگام جوش روی هم بیفتند. سه‌راه جوشی هم در دو نوع مساوی و تبدیلی عرضه می‌شود و برای انشعاب‌های بزرگ‌تر از توان کمربند پیچی مناسب است. توضیح بیشتر درباره‌ی انواع کمربند و سایز خروجی آن را در صفحه‌ی همان محصول ببینید.

کدام اتصال برای کدام کار؟ جدول انتخاب

جدول زیر هر کار رایج در لوله‌کشی پلی‌اتیلن را به روش اتصال و محصول مناسب آن وصل می‌کند. ستون آخر بازه‌ی سایزی است که در ردیف‌های منتشرشده‌ی کاتالوگ ما برای آن محصول ثبت شده است؛ سایزهای بیرون از این بازه را هنگام استعلام بپرسید. قطرها قطر خارجی لوله به میلی‌متر هستند و در ترانزیشن، سایز رزوه به اینچ هم آمده است.

به‌طور خلاصه، در قطرهای کوچک و خطوط آبیاری که شاید بعداً تغییر کنند اتصالات پیچی کار را راه می‌اندازند؛ در خطوط اصلی و قطرهای بزرگ جوش لب به لب رایج است؛ و در گاز، تعمیر و فضاهای تنگ الکتروفیوژن انتخاب می‌شود. برای وصل شدن به هر تجهیز فلنج‌دار هم استاب‌اند و رینگ فلنج لازم است.

کار، روش اتصال، محصول و سایزهای منتشرشده
کار	روش	محصول	سایز منتشرشده (میلی‌متر)
اتصال دو لوله هم‌قطر	پیچی	رابط (بوشن) پیچی مساوی	۲۰ تا ۱۲۵
اتصال دو لوله هم‌قطر	الکتروفیوژن	کوپلر الکتروفیوژن	۲۰ تا ۲۵۰
تبدیل سایز	پیچی	رابط پیچی تبدیلی	۲۵ تا ۱۲۵ به ۲۰ تا ۱۱۰
تبدیل سایز	جوش لب به لب	تبدیل جوشی	۱۱۰ تا ۳۱۵ به ۹۰ تا ۲۵۰
تغییر مسیر	پیچی	زانو ۹۰ پیچی	۲۰ تا ۱۲۵
تغییر مسیر	جوش لب به لب	زانو جوشی ۹۰ و ۴۵ درجه	۶۳ تا ۶۳۰
سه‌راه	پیچی	سه‌راه پیچی مساوی و تبدیلی	۲۰ تا ۱۲۵
سه‌راه	جوش لب به لب	سه‌راه جوشی	۱۱۰ تا ۳۱۵
بستن انتهای خط	پیچی	درپوش پیچی	۲۰ تا ۱۲۵
بستن انتهای خط	جوش لب به لب	درپوش جوشی	۹۰ تا ۴۰۰
اتصال به فلنج شیر، پمپ یا لوله فلزی	جوش لب به لب + رینگ فلنج	فلنج آداپتور (استاب‌اند) و رینگ فلنج	۶۳ تا ۶۳۰
اتصال به لوله فلزی رزوه‌دار در خط گاز	ترانزیشن	اتصال گذر فلز به پلی‌اتیلن	۲۰ تا ۶۳ (½ تا ۲ اینچ)
انشعاب از خط	پیچی	کمربند انشعاب پیچی	لوله اصلی ۳۲ تا ۳۱۵
انشعاب از خط گاز یا آب شرب	الکتروفیوژن	سه‌راه انشعاب الکتروفیوژن	لوله اصلی ۲۵ تا ۲۵۰

کار، روش اتصال، محصول و سایزهای منتشرشده — سایزها از ردیف‌های منتشرشده‌ی هر محصول در data/variations-phase2.json؛ نام محصولات و روش اتصال از کاتالوگ caspian-catalog-v3-6.json.

برای سفارش اتصالات چه مشخصاتی بدهیم؟

برای اینکه اتصال درست به دستتان برسد، این‌ها را در استعلام بنویسید: قطر خارجی لوله به میلی‌متر (نه فقط اینچ)، کلاس فشار یا SDR لوله، نوع خط (آب شرب، آبیاری، گاز یا فاضلاب)، روش اتصالی که در کارگاه امکانش را دارید (پیچی، جوش لب به لب یا الکتروفیوژن)، و برای تبدیل و سه‌راه هر دو قطر. برای استاب‌اند و رینگ فلنج، رده‌ی فلنج طرف مقابل یعنی PN 10 یا PN 16 را هم بنویسید.

اگر خط تحت فشار بالاست، شبکه‌ی گاز است یا قرار است زیر جاده دفن شود، انتخاب روش اتصال و نصب آن را به متخصص و جوشکار دارای صلاحیت بسپارید و دستورالعمل شرکت گاز یا آب منطقه را رعایت کنید. ما می‌توانیم پیش از خرید درباره‌ی انتخاب اتصال و سایز مشاوره‌ی فنی بدهیم؛ فهرست اقلام را از صفحه‌ی تماس بفرستید تا پیش‌فاکتور آماده شود.

نحوه اتصال لوله پلی اتیلن به هم، به لوله فلزی، شیر و پمپ