کمربند لوله پلی اتیلن (کمربند انشعاب): سایز، انواع و نصب
کمربند لوله پلی اتیلن یا کمربند انشعاب چیست، کمربند پیچی با سه‌راه انشعاب الکتروفیوژن چه فرقی دارد، «کمربند ۱ اینچ» و «کمربند ۶ اینچ» یعنی چه، جدول سایز لوله‌ی اصلی و خروجی، مراحل نصب و آنچه هنگام سفارش باید گفت.
کمربند لوله پلی اتیلن (کمربند انشعاب) چیست؟
کمربند لوله پلی اتیلن، که به آن کمربند انشعاب یا کلمپ‌سدل هم می‌گویند، قطعه‌ای دوتکه است که دور یک لوله‌ی پلی‌اتیلن بسته می‌شود و یک خروجی رزوه‌ای دارد. با این قطعه می‌شود از وسط یک خط لوله، بدون بریدن آن و بدون نصب سه‌راه، یک انشعاب کوچک گرفت؛ مثلاً برای وصل کردن یک شیر، آبپاش، لوله‌ی فرعی آبیاری یا انشعاب آب یک ساختمان.
دو نیمه‌ی کمربند با پیچ و مهره به هم بسته می‌شوند و یک واشر لاستیکی که با انحنای لوله جور است، دور سوراخ انشعاب را آب‌بند می‌کند. بدنه‌ی کمربند انشعاب پیچی در کاتالوگ ما از پلی‌پروپیلن است و برای شبکه‌های آب‌رسانی و آبیاری به کار می‌رود. چون جوش و دستگاه لازم ندارد، یکی از پرکاربردترین قطعات در باغ‌ها و مزارع است.
کمربند انشعاب تنها راه گرفتن انشعاب نیست. در شبکه‌های گاز و آب شرب، سه‌راه انشعاب الکتروفیوژن یا تپینگ‌تی همین کار را با جوش انجام می‌دهد و در انشعاب‌های بزرگ‌تر سه‌راه جوشی یا سه‌راه پیچی به کار می‌رود. در این راهنما می‌گوییم هر کدام کجا مناسب است.
کمربند پیچی یا سه‌راه انشعاب الکتروفیوژن؟
کمربند انشعاب پیچی با پیچ و مهره بسته می‌شود، ابزار خاصی جز آچار و دریل لازم ندارد و خروجی آن رزوه‌ای است؛ پس شیر یا مغزی رزوه‌ای مستقیم روی آن بسته می‌شود. این قطعه برای خطوط آبیاری، آب کشاورزی و شبکه‌های آب‌رسانی که انشعاب‌های کوچک زیادی دارند مناسب است. اگر بعداً به انشعاب نیاز نبود، خروجی با درپوش رزوه‌ای بسته می‌شود.
سه‌راه انشعاب الکتروفیوژن (تپینگ‌تی) روی لوله‌ی اصلی جوش داده می‌شود و یک تیغه‌ی برش داخلی دارد که پس از جوش، دیواره‌ی لوله را از داخل خود قطعه سوراخ می‌کند. خروجی آن رزوه‌ای نیست، بلکه یک سر لوله‌ای پلی‌اتیلن است که لوله‌ی انشعاب به آن جوش داده می‌شود. این قطعه مطابق EN 1555-3 برای شبکه‌های گاز و آب شرب ساخته می‌شود.
به‌طور خلاصه: برای انشعاب رزوه‌ای کوچک در خط آب و آبیاری، کمربند پیچی ساده‌تر و کم‌هزینه‌تر است. برای شبکه‌ی گاز، یا جایی که مشخصات کارفرما اتصال جوشی خواسته، تپینگ‌تی الکتروفیوژن لازم است. برای انشعاب هم‌اندازه یا نزدیک به قطر لوله‌ی اصلی، سه‌راه پیچی یا جوشی انتخاب می‌شود.
سایز کمربند انشعاب: قطر لوله اصلی × قطر خروجی
هر کمربند انشعاب با دو عدد مشخص می‌شود: قطر خارجی لوله‌ی اصلی به میلی‌متر و سایز رزوه‌ی خروجی به اینچ. در ردیف‌های منتشرشده‌ی کاتالوگ ما کمربند پیچی برای لوله‌ی اصلی ۳۲ تا ۳۱۵ میلی‌متر آمده و هر سایز لوله‌ی اصلی سه خروجی ½، ¾ و ۱ اینچ دارد. جدول زیر این سایزها را همراه با نام اینچی رایج بازار برای لوله‌ی اصلی نشان می‌دهد.
برای تپینگ‌تی الکتروفیوژن، خروجی یک قطر پلی‌اتیلن است، نه رزوه. ردیف‌های منتشرشده‌ی آن از لوله‌ی اصلی ۲۵ تا ۲۵۰ میلی‌متر هستند و در هر ردیف قطر انشعاب یک پله کوچک‌تر از لوله‌ی اصلی است؛ مثلاً لوله‌ی اصلی ۶۳ با انشعاب ۵۰، لوله‌ی اصلی ۱۱۰ با انشعاب ۹۰ و لوله‌ی اصلی ۲۵۰ با انشعاب ۲۰۰ میلی‌متر.
یک مثال: اگر لوله‌ی اصلی باغ ۹۰ میلی‌متر (۳ اینچ) است و می‌خواهید روی آن یک شیر توپی رزوه‌ای ¾ اینچ ببندید، کمربند انشعاب ۹۰ میلی‌متر با خروجی ¾ اینچ لازم دارید. اگر همان انشعاب باید با جوش ساخته شود و لوله‌ی انشعاب ۷۵ میلی‌متر است، تپینگ‌تی ۹۰ در ۷۵ میلی‌متر انتخاب می‌شود.
| لوله اصلی (میلی‌متر) | اینچ رایج بازار | کمربند پیچی: خروجی رزوه (اینچ) | تپینگ‌تی: قطر انشعاب (میلی‌متر) |
|---|---|---|---|
| ۲۵ | ¾ | — | ۲۰ |
| ۳۲ | ۱ | ½، ¾، ۱ | ۲۵ |
| ۴۰ | ۱¼ | ½، ¾، ۱ | ۳۲ |
| ۵۰ | ۱½ | ½، ¾، ۱ | ۴۰ |
| ۶۳ | ۲ | ½، ¾، ۱ | ۵۰ |
| ۷۵ | ۲½ | ½، ¾، ۱ | ۶۳ |
| ۹۰ | ۳ | ½، ¾، ۱ | ۷۵ |
| ۱۱۰ | ۴ | ½، ¾، ۱ | ۹۰ |
| ۱۲۵ | ۵ | ½، ¾، ۱ | ۱۱۰ |
| ۱۶۰ | ۶ | ½، ¾، ۱ | ۱۲۵ |
| ۲۰۰ | ۸ | ½، ¾، ۱ | ۱۶۰ |
| ۲۵۰ | ۱۰ | ½، ¾، ۱ | ۲۰۰ |
| ۳۱۵ | ۱۲ | ½، ¾، ۱ | — |
کمربند ۱ اینچ، ۴ اینچ و ۶ اینچ یعنی چه؟
در بازار وقتی کسی می‌گوید «کمربند ۶ اینچ»، معمولاً منظورش کمربندی است که روی لوله‌ی اصلی ۶ اینچ بسته می‌شود، یعنی لوله‌ی ۱۶۰ میلی‌متر. به همین ترتیب «کمربند ۴ اینچ» برای لوله‌ی ۱۱۰ میلی‌متر و «کمربند ۲ اینچ» برای لوله‌ی ۶۳ میلی‌متر است. این نام‌های اینچی، نام تجاری بازار هستند و اندازه‌ی واقعی لوله‌ی پلی‌اتیلن قطر خارجی آن به میلی‌متر است.
اما «کمربند ۱ اینچ» دو معنی دارد و همین باعث اشتباه در سفارش می‌شود: می‌تواند کمربندی باشد که روی لوله‌ی ۳۲ میلی‌متر (۱ اینچ) بسته می‌شود، یا کمربندی که روی یک لوله‌ی بزرگ‌تر بسته می‌شود و خروجی رزوه‌ی ۱ اینچ دارد. برای همین در سفارش همیشه هر دو عدد را جدا بنویسید، مثلاً «کمربند انشعاب ۱۱۰ میلی‌متر با خروجی ¾ اینچ».
نکته‌ی دیگر این است که خروجی کمربند پیچی رزوه‌ی ماده است؛ یعنی قطعه‌ای که روی آن بسته می‌شود باید رزوه‌ی نر هم‌سایز داشته باشد. اگر می‌خواهید از خروجی کمربند یک لوله‌ی پلی‌اتیلن فرعی بگیرید، بین کمربند و لوله یک قطعه‌ی تبدیل رزوه به پلی‌اتیلن لازم است؛ این را هم در فهرست خرید بیاورید.
نحوه نصب کمربند انشعاب روی لوله پلی اتیلن
محل نصب را روی بخش صاف و تمیز لوله انتخاب کنید، دور از جوش‌ها و اتصالات دیگر. سطح لوله را از خاک و گل پاک کنید و مطمئن شوید واشر لاستیکی سالم و درست در جای خود در نیمه‌ی بالایی کمربند نشسته است. نیمه‌ی بالایی را طوری روی لوله بگذارید که خروجی در جهت مورد نظر قرار بگیرد و نیمه‌ی پایینی را از زیر لوله جفت کنید.
پیچ‌ها را به‌صورت ضربدری و کم‌کم سفت کنید تا فشار به‌طور یکنواخت روی واشر بیفتد و کمربند کج نشود؛ سفت کردن یک پیچ تا ته و بعد سراغ پیچ بعدی رفتن، واشر را یک‌طرفه فشار می‌دهد. بعد از بستن کمربند، دیواره‌ی لوله را از داخل خروجی با مته‌ی مناسب سوراخ کنید و براده‌ها را بیرون بکشید تا وارد خط نشوند.
در خطی که تحت فشار است، کار سوراخ کردن را فقط با ابزار و روش مخصوص انشعاب‌گیری زیر فشار انجام دهید یا پیش از کار فشار خط را بردارید. قطر سوراخ، گشتاور پیچ‌ها و روش دقیق نصب را از دستورالعمل سازنده‌ی کمربند بخوانید. در شبکه‌های شهری، انشعاب‌گیری از خط آب یا گاز با مجوز و زیر نظر شرکت آب یا گاز منطقه انجام می‌شود.
کمربند انشعاب در لوله کشی باغ و مزرعه
در آبیاری باغ و مزرعه، لوله‌ی اصلی یا فرعی پلی‌اتیلن معمولاً در طول زمین کشیده می‌شود و در سر هر ردیف یا هر قطعه یک انشعاب لازم است. در این کار کمربند انشعاب پیچی پرکاربردترین قطعه است: روی لوله‌ی فرعی بسته می‌شود، یک شیر توپی یا رابط روی خروجی آن قرار می‌گیرد و آب از آنجا به لوله‌ی لترال یا نوار تیپ آن ردیف می‌رود.
مزیت کمربند در این کاربرد این است که اگر بعداً ردیف تازه‌ای اضافه شد یا جای انشعاب عوض شد، بدون بریدن و جوش دادن لوله‌ی اصلی می‌شود انشعاب جدیدی گرفت. برای خروجی‌های کوچک ردیف‌ها خروجی ½ یا ¾ اینچ رایج است و برای قطعه‌هایی که آب بیشتری لازم دارند خروجی ۱ اینچ. راهنمای لوله‌کشی باغ کل زنجیره‌ی این سیستم را از چاه تا پای درخت توضیح می‌دهد.
برای سفارش کمربند انشعاب چه بگوییم؟
این موارد را در استعلام بنویسید: قطر خارجی لوله‌ی اصلی به میلی‌متر؛ سایز رزوه‌ی خروجی به اینچ (½، ¾ یا ۱)؛ نوع خط (آبیاری، آب‌رسانی یا گاز) تا بین کمربند پیچی و تپینگ‌تی الکتروفیوژن درست انتخاب شود؛ برای تپینگ‌تی قطر لوله‌ی انشعاب؛ و تعداد. اگر کلاس فشار لوله‌ی اصلی را می‌دانید، آن را هم بنویسید.
در پروژه‌های آبیاری که تعداد انشعاب زیاد است، شمار کمربندها را از روی نقشه بشمارید و چند عدد اضافه برای تعمیر و توسعه‌ی بعدی در نظر بگیرید. شیر توپی، درپوش و لوله‌ی فرعی را هم در همان فهرست بیاورید تا سایزها با هم جور باشند. ما پیش از خرید درباره‌ی انتخاب کمربند و سایز مشاوره‌ی فنی می‌دهیم؛ فهرست را از صفحه‌ی تماس بفرستید.
فهرست مندرجات علمی
کاسپین صنعت زال
راهنمای فنی محصولات
این راهنماها بر پایه استاندارد و مشخصات فنی همان محصولات نوشته شده‌اند. برای انتخاب سایز و کلاس فشار پروژه‌تان با ما تماس بگیرید.