لوله کاروگیت دوجداره چیست؟ کلاس SN، سایز و نصب

لوله کاروگیت دوجداره لوله‌ای از پلی‌اتیلن است که دو دیواره دارد: دیواره‌ی داخلی صاف و دیواره‌ی بیرونی موج‌دار. این لوله برای شبکه‌های جمع‌آوری فاضلاب ثقلی شهری و صنعتی، انتقال آب‌های سطحی و روان‌آب، زهکشی بزرگراه‌ها و کانال‌های عبور آب به کار می‌رود. «ثقلی» یعنی آب فقط با شیب جریان دارد و داخل لوله فشار نیست؛ پس این لوله هرگز برای خط تحت فشار استفاده نمی‌شود.

مزیت اصلی ساختار دوجداره این است که با مصرف ماده‌ی کمتر، سختی حلقوی بالایی می‌گیرد: موج‌های بیرونی لوله را در برابر فشار خاک و بار ترافیک سفت می‌کنند و دیواره‌ی صاف داخلی جریان را روان نگه می‌دارد و رسوب نمی‌گیرد. نتیجه لوله‌ای است سبک‌تر از لوله‌ی تک‌جداره‌ی هم‌قطر، که حمل و نصب آن آسان‌تر است.

در کاتالوگ ما این محصول با کد P004 و با نام «لوله کاروگیت دوجداره فاضلابی» آمده و مطابق EN 13476-3 و ISO 21138 معرفی شده است. در این راهنما ساختار، کلاس‌های سختی SN، جدول قطرها، تفاوت با لوله‌ی تک‌جداره، اتصال و نکات ترانشه را می‌خوانید.

برای پروژه‌های شهرکسازی، جاده‌سازی و شبکه‌های جمع‌آوری آب باران، این لوله یکی از رایج‌ترین انتخاب‌هاست، چون در طول‌های بلند و با شیب ملایم به‌سرعت نصب می‌شود و نیاز به جوشکاری ندارد. بااین‌حال باید توجه داشت که عملکرد آن به اجرای درست ترانشه وابسته است و کیفیت نصب را نمی‌توان با انتخاب کلاس بالاتر جبران کرد.

• لوله کاروگیت دوجداره فاضلابی
• لوله کاروگیت چیست؟

دو لایه‌ی لوله هم‌زمان اکسترود می‌شوند و به هم جوش می‌خورند و یک قطعه‌ی یکپارچه می‌سازند. لایه‌ی داخلی صاف زبری هیدرولیکی کمی دارد و فاضلاب و روان‌آب را بدون گیر کردن عبور می‌دهد. لایه‌ی بیرونی موج‌دار ممان اینرسی مقطع را بالا می‌برد، مثل ورق موج‌دار که از ورق صاف سفت‌تر است، و به لوله مقاومت در برابر بار خاک و ترافیک می‌دهد.

همین هندسه باعث می‌شود لوله با وزن کم، سختی حلقوی بالا داشته باشد. وزن کم یعنی شاخه‌ها را با ابزار سبک‌تری می‌شود جابه‌جا کرد، و سطح داخلی صاف یعنی ظرفیت عبور شبکه در طول سال‌ها حفظ می‌شود.

یک پیامد عملی دیگر این ساختار آن است که برش و اتصال لوله باید در محل مناسب موج انجام شود تا واشر درست بنشیند. سر لوله را از دره‌ی موج ببرید، نه از قله، و لبه‌ی برش را صاف کنید تا هنگام فرو رفتن در سوکت، واشر آسیب نبیند.

سختی حلقوی که با SN نشان داده می‌شود، مقاومت لوله در برابر له شدن و تغییر شکل زیر بار خاک و بارهای سطحی است و بر حسب کیلونیوتن بر مترمربع بیان می‌شود. SN8 یعنی سختی حلقوی ۸ کیلونیوتن بر مترمربع؛ هر چه SN بالاتر باشد، لوله در برابر بار بیشتری مقاوم‌تر است. لوله‌ی کاروگیت ما در سه کلاس SN4، SN8 و SN16 عرضه می‌شود.

به‌طور کلی SN4 برای عمق دفن کم و مسیرهای بدون ترافیک، SN8 برای اغلب معابر شهری و SN16 برای عمق دفن زیاد یا بار ترافیکی سنگین انتخاب می‌شود. اما انتخاب نهایی به عمق دفن، نوع خاک، سطح آب زیرزمینی، بار ترافیک و کیفیت تراکم خاک اطراف بستگی دارد و باید بر اساس محاسبات طراح انجام شود، نه فقط از روی عادت یا قیمت.

نکته‌ی عملی: لوله‌ی کاروگیت یک لوله‌ی انعطاف‌پذیر است و عملکردش به خاک اطراف وابسته است. خاک‌ریزی و تراکم درست اطراف لوله اغلب به اندازه‌ی کلاس SN اهمیت دارد؛ لوله‌ی SN16 در بستر بد هم می‌تواند دچار مشکل شود.

برای مقایسه‌ی قیمت چند فروشنده، حتماً کلاس SN و قطر داخلی را یکسان بگیرید. دو لوله‌ی هم‌قطر ولی با کلاس‌های متفاوت وزن و قیمت متفاوتی دارند و مقایسه‌ی آن‌ها بدون در نظر گرفتن SN به نتیجه‌ی گمراه‌کننده می‌رسد.

لوله‌ی کاروگیت را با قطر داخلی (ID) می‌شناسند، نه قطر خارجی. در خط‌های ثقلی، دبی عبوری به سطح مقطع داخلی خالص بستگی دارد و چون ارتفاع موج‌ها در کلاس‌های مختلف فرق می‌کند، ثابت نگه داشتن قطر داخلی ظرفیت هیدرولیکی طراحی را در همه‌ی کلاس‌ها یکسان نگه می‌دارد. به همین دلیل برخلاف لوله‌ی تحت فشار که با قطر خارجی سفارش داده می‌شود، اینجا همیشه ID را بنویسید.

جدول زیر همه‌ی قطرهای داخلی منتشرشده‌ی P004 را نشان می‌دهد. هر قطر در هر سه کلاس SN4، SN8 و SN16 و به‌صورت شاخه‌ی ۶ متری عرضه می‌شود. اگر قطر مورد نظر شما بین دو ردیف قرار می‌گیرد، قطر بزرگ‌تر را بررسی کنید.

• لوله فاضلابی و زهکشی پلی‌اتیلن

لوله‌ی فاضلابی تک‌جداره‌ی ما (P005) دیواره‌ی صاف و پر دارد، با قطر خارجی ۱۱۰ تا ۱۲۰۰ میلی‌متر در سری‌های SDR ۲۶، ۳۳ و ۴۱ و خط قهوه‌ای، و با جوش لب‌به‌لب آب‌بند می‌شود. لوله‌ی کاروگیت دوجداره با قطر داخلی و سختی حلقوی SN مشخص می‌شود و با سوکت و واشر لاستیکی وصل می‌شود، بدون دستگاه جوش.

تک‌جداره وقتی انتخاب می‌شود که اتصال جوشی یکپارچه لازم باشد، و دوجداره وقتی که سرعت نصب، وزن کم و سختی حلقوی بالا مهم است. هیچ‌کدام برای خط تحت فشار نیستند و هر دو برای مسیرهای ثقلی یا با فشار کم‌اند؛ برای خط فشار باید سراغ لوله‌ی PE100 یا PE80 آب‌رسانی رفت.

یک تفاوت دیگر در رفتار هیدرولیکی است: سطح داخلی هر دو نوع صاف است، اما قطر داخلی لوله‌ی تک‌جداره به ضخامت دیواره وابسته است، در حالی که در کاروگیت قطر داخلی همان عددی است که روی لوله و در سفارش می‌آید. این موضوع محاسبه‌ی ظرفیت شبکه را ساده‌تر می‌کند.

• لوله پلی‌اتیلن فاضلابی تک‌جداره

لوله‌های کاروگیت دوجداره با اتصال سوکتی و واشر لاستیکی وصل می‌شوند. واشر در شیار مناسب روی سر لوله قرار می‌گیرد، سطح آن با روان‌کننده‌ی مخصوص آغشته می‌شود و لوله‌ی بعدی هم‌راستا تا ته سوکت وارد می‌شود. این اتصال به دستگاه جوش و برق نیاز ندارد و آب‌بندی آن مانع نفوذ ریشه‌ی درختان و نشت فاضلاب می‌شود.

برای وصل دو شاخه‌ی بدون سرکاسه یا تعمیر خط از کوپلر (بوشن) کاروگیت استفاده می‌شود که در کاتالوگ ما با قطر داخلی ۱۶۰، ۲۰۰، ۲۵۰، ۳۱۵، ۴۰۰ و ۵۰۰ میلی‌متر آمده است؛ واشر آب‌بندی هم‌اندازه‌ی آن هم در همین قطرها موجود است. شیار لوله را پیش از نصب از گل و لای تمیز کنید و واشر را متقارن در شیار بنشانید.

در مسیرهای طولانی، فاصله‌ی منهول‌ها، محل تغییر جهت و اتصال انشعاب‌ها را از پیش با طراح مشخص کنید و قطعات مورد نیاز مانند زانو و سه‌راه کاروگیت را در همان سفارش بیاورید تا در حین اجرا کار متوقف نشود.

• کوپلر (بوشن) کاروگیت
• واشر آب‌بندی کاروگیت
• زانو و سه‌راه کاروگیت

بستر ترانشه را با مصالح دانه‌ای یکنواخت آماده کنید و شیب طولی طراحی را در طول مسیر کنترل کنید، چون جریان ثقلی به شیب وابسته است. خاک اطراف لوله را در لایه‌های نازک و متقارن در دو طرف متراکم کنید؛ چون لوله انعطاف‌پذیر است، تراکم خاک اطراف بخشی از باربری سیستم است.

شاخه‌ها ۶ متری و سبک‌اند و جابه‌جایی آن‌ها ساده است، اما هنگام فرو بردن لوله در ترانشه از افتادن آن و ضربه‌ی نوک سنگ به دیواره‌ی بیرونی جلوگیری کنید. محل منهول‌ها، عمق دفن و کلاس SN هر بخش را طراح شبکه تعیین می‌کند.

پیش از پر کردن ترانشه، وضعیت داخل لوله را بررسی کنید که از خاک و مصالح پاک باشد و شیب اجراشده با نقشه یکی باشد. اصلاح شیب پس از خاک‌ریزی تقریباً غیرممکن است و هزینه‌ی خرابی آن از هزینه‌ی چند ساعت بازرسی بسیار بیشتر است.

در استعلام قطر داخلی (ID)، کلاس SN، تعداد شاخه یا متراژ و اتصالات مورد نیاز (کوپلر، واشر، زانو، سه‌راه) را بنویسید. اگر کلاس را طراح تعیین کرده، همان را عیناً بنویسید و اگر نمی‌دانید، عمق دفن و بار ترافیک را بگویید تا درباره‌ی انتخاب کلاس مشاوره‌ی فنی بدهیم.

ما کالا را به شهرهای دیگر هم می‌فرستیم و فاکتور رسمی صادر می‌کنیم. فهرست خود را از صفحه‌ی تماس بفرستید تا پیش‌فاکتور آماده شود و اگر درباره‌ی ترکیب قطر و کلاس تردید دارید، همان‌جا بنویسید.

• تماس و استعلام قیمت